Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką plików cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. cookies

Blog medyczny

Niewypowiedziany kłopot, mgr Danuta A. Matukiewicz, Neurologopeda


Mówienia uczymy się tak jak chodzenia, siadania czy liczenia. Jednym przychodzi ono z łatwością, innych kosztuje więcej wysiłku. Gdy trudności z porozumiewaniem się utrwalają, warto skorzystać z pomocy specjalisty. Jąkanie jest wadą wymowy polegającą na zaburzeniu płynności na skutek występowania mimowolnych skurczów mięśni biorących udział w artykulacji. Częstotliwość występowania jąkania ocenia się na 1–1,5% populacji ogólnej. Specjaliści twierdzą, że w 98% tego typu wada wymowy pojawia się przed 10. rokiem życia, najczęściej w wieku przedszkolnym. Zaburzeniem tym dotknięte jest prawie 5% społeczeństwa, a spośród nich 1% jąka się przez całe życie. Początki schorzenia są zazwyczaj trudne do zauważenia – obejmują wiele miesięcy, podczas których epizodyczne, niezauważalne objawy niepłynności stają się problemem długotrwałym.

Stan przejściowy
Podczas rozwoju sprawności mówienia przeciąganie i powtarzanie głosek jest stanem naturalnym. Zjawisko to określa się jako rozwojową niepłynność mowy. Dziecko w okresie rozwoju mowy między 2. a 6. rokiem życia powtarza sylaby, słowa albo zwroty. Zazwyczaj jest to około 40–50 wyrazów na 1000. Podczas mówienia maluch może też robić pauzy w nieodpowiednich momentach albo wydłużać dźwięki. Rozwojowa niepłynność mowy zazwyczaj ustępuje wraz z nabywaniem przez dziecko umiejętności językowych i nie powinna być powodem zmartwień rodziców.

Specjaliści pomogą
O jąkaniu można mówić, gdy powtarzanie głosek i trudności w komunikacji się utrzymują. Na zaburzenie to mają wpływ zarówno czynniki zewnętrzne, jak i wewnętrzne. Jąkanie może być wynikiem wstrząsu emocjonalnego lub ma swoje podłoże w układzie nerwowym. Występowanie wady wymowy nie przekłada się na poziom inteligencji, może mieć jednak dotkliwy wpływ na funkcjonowanie i stan emocjonalny osoby jąkającej się. Zazwyczaj niesie ono ze sobą lęk, niską samoocenę, nerwowość i stres, co utrudnia odnalezienie się w społeczeństwie. Z tego względu w procesie leczenia jąkania oprócz neurologopedy powinien uczestniczyć psycholog. Połączone działania obu specjalistów przynoszą lepsze efekty. Lekarze uczą technik pozwalających zapanować nad mimowolnym skurczem mięśni poprzez kontrolę oddechu, fonacji i artykulacji. Efekty przynosi także uczenie Pacjenta sposobów relaksacji. Wszystko to pozwala zmniejszyć nasilenie jąkania do pewnego stopnia, indywidualnego dla każdego przypadku.

Więcej cierpliwości
W jąkaniu można wyróżnić fazy. Pierwsza, najlżejsza, objawia się w swobodnym powtarzaniu głosek, sylab, potem słów. Następnie pojawia się napięcie mięśniowe, które w trakcie takich powtórzeń nasila się do tego stopnia, że mowa bywa na chwilę przerywana. W każdym przypadku jąkania u dziecka rodzice bądź opiekunowie muszą wykazać się dużą dozą cierpliwości i zrozumienia. Należy słuchać, co dziecko mówi, a nie jak mówi, nie należy też ponaglać malucha ani kończyć za niego zdania. Jąkanie traktujemy tak, jakby go w ogóle nie było. Małe dziecko nie ma świadomości, że jego mowa odbiega w jakimś stopniu od normy – po kilku miesiącach okaże się, czy zaburzenie jest objawem nerwicy, czy etapem w rozwoju. W terapii jąkania – szczególnie osób nastoletnich i dorosłych – stosowane są różnego rodzaju urządzenia elektroniczne. Jednym z nich jest DAF (Delayed Auditory Feedback), który wykorzystuje sprzężenie zwrotne z opóźnieniem sygnału. Pacjent, słysząc swój głos w zwolnionym tempie, zaczyna mówić bardziej płynnie. Warto także wspomnieć, że istnieją grupy wsparcia dla osób jąkających się zwane Klubami „J”, które działają w kilku miastach, np. w Warszawie, we Wrocławiu czy w Szczecinie. Z ich pomocy najczęściej korzystają osoby dorosłe i młodzież. Nie istnieje lekarstwo na jąkanie. Można jednak podnieść jakość życia osób mających tego typu zaburzenia, pomagając im w akceptacji samych siebie oraz wady wymowy.

Artykuł pochodzi z 1/2015 numeru kwartalnika Grupy LUX MED „Blisko Zdrowia”

Grupa Lux Med Sp. z o.o.

LUX MED Tabita Sp. z o.o.
ul. Długa 43
05-510 Konstancin-Jeziorna
tel. 22 737 64 00
e-mail: tabita(at)luxmed.pl
Wszelkie prawa zastrzeżone
przez LUX MED Tabita Sp. z o.o. - Tabita.waw.pl
Strzałka do góry